Mô tả

Hạt Ngưu Bàng hay còn gọi là quả Ngưu Bàng (Ngưu Bàng Tử)

Trong ngưu bàng tử người ta chiết xuất được 15-20% chất béo và một chất gọi là glucozit gọi là acttine C27H34O11. H2O. Ngoài ra còn lappin (ancaloit).

Khi thủy phân chất acttine (arotiin) bằng axit nhẹ, sẽ được chất actigenin C21H24O6 và glucoza. Trong chất béo thành phần chủ yếu gồm các glierit của các axit panmitic, stearic và oleic. Trong rễ ngưu bàng có tới 57% inulin ( có khi tới 70% ), 5-6% glucoza, một ít chất béo (0,4%), chất nhầy, chất đắng, nhựa và muối kali (nitrat và cacbonat). Trong lá có men oxydaza rất mạnh.

Công dụng và liều dùng Ngưu bàng tử

Đông y thường dùng và chỉ dùng quả ( gọi nhầm là hạt ) để chữa Cảm cúm, thông tiểu, chữa sốt, chữa sưng vú, viêm cổ họng, sưng đau viêm phổi và viêm tai. Đối với mun nhọt đang mưng mủ hoặc tràng nhạc thì có tác dụng làm vỡ và khỏi. Đối với bệnh sởi đậu có tác dụng làm cho chóng khỏi. Ngày dùng 6-10g dưới dạng thuốc sắc dùng riêng hay phối hợp với các vị khác.

Theo tài liệu cổ ngưu bàng có vị cay, đắng tính hàn,vào hai kinh phế và vị. Có tác dụng tán phong nhiệt, thanh nhiệt giải độc: tuyên phế thấu chẩn. Dùng chữa ngoại cảm , biểu chứng, ma chẩn ( đậu sỏi ), vị thấu ( không thấu), phong chẩn yết hầu sưng đau, ung thũng. Những người tỳ vị hư hàn, ỉa lỏng không dùng được. Nhân dân Châu Âu còn dùng lá non và thân, có khi dùng cả rễ đem giã nhỏ rồi đắp vào nơi rắn độc, sâu, bọ, ong, muỗi và rết cắn. Có lẽ do tác dụng của các men oxydaza có nhiều trong lá và thân.

Đơn thuốc có ngưu bàng tử

Chữa đậu chẩn mọc trong cổ họng: Ngưu bàng tử 8g, cát cánh 6g, cam thảo 3g sắc uống trong ngày.

Chữa cảm mạo, Thủy thũng, chân tay phù: Ngưu bàng tử 80g sao vàng. Ngày uống 8g bột này chia làm 3 lần uống, dùng nước nóng chiêu thuốc.

Chữa trẻ con lên đậu mọc không thuận, nóng sốt cổ họng tắc: Ngưu bàng (sao) 5g, kinh giới tuệ 1g, cam thảo 2g, nước 200ml, sắc còn 50ml cho uống. Nếu đậu mọc rồi vẫn uống được. Nếu đại tiện lợi chớ dùng.

Bài thuốc chữa phù thận cấp tính: Ngưu bàng tử 6g (nửa sao, nửa uống) , phù bình ( Sao khô ), 6g. Tất cả tán nhỏ ngày uống 3 lần mỗi lần uống 5g.

Công dụng khác của ngưu Bàng

– Làm canh dưỡng sinh gồm Ngưu Bàng căn, cà rốt, nấm hương, củ cải trắng, lá củ cải trắng. Canh dưỡng sinh được coi là thuốc chữa bách bệnh có khả năng ngăn ngừa và trị một số bệnh ung thư.
– Làm thực phẩm : ăn chay, nấu kết hợp với nhiều loại thực phẩm khác. Ngưu bàng rất tốt cho cơ thể con người. Là nguồn thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao và là nguồn thực phẩm quý hiếm.

Nhật Bản Ngưu Bàng được sư dụng hàng ngày, hàng năm, hàng tháng, trong từng gia đình. Người Nhật và Hàn Quốc đã biết được nguồn dinh dưỡng quý báu có trong Ngưu bàng từ lâu. Họ dùng chúng làm thức ăn, thức uống hàng ngày. Và người Việt Nam bắt đầu quan tâm đến Ngưu Bàng và tiến hành trồng trọt loại cây này ngày càng nhiều.